Việt Nam đầu tư cảng nước sâu Hòn Khoai: Nâng tầm vị thế chiến lược tại Biển Đông

Trong bối cảnh địa chính trị khu vực Đông Nam Á có nhiều chuyển biến, Việt Nam đang triển khai một dự án trọng điểm quốc gia tại tỉnh Cà Mau: cảng nước sâu Hòn Khoai. Với tổng vốn đầu tư gần 4 tỷ USD, công trình này không chỉ hứa hẹn thúc đẩy kinh tế địa phương mà còn mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ hàng hải quốc tế.

Dự án tỷ đô mang tầm vóc quốc gia

Tại vùng đất mũi Cà Mau, nơi những cánh rừng ngập mặn và đầm nuôi tôm trải dài, một công trường khổng lồ đang hoạt động không ngừng nghỉ. Hàng trăm xe tải hạng nặng cùng lực lượng kỹ sư, công binh đang chạy đua với thời gian để hoàn thành dự án cảng nước sâu Hòn Khoai. Đây là một công trình đa dụng, kết hợp cả mục đích dân sự và quân sự, được kỳ vọng sẽ trở thành động lực phát triển mới cho khu vực phía Nam Việt Nam. Kèm theo đó là cây cầu vượt biển dài 18 km nối liền đảo Hòn Khoai với đất liền, mở ra một hành lang giao thông huyết mạch. Theo báo cáo của Bloomberg vào ngày 6 tháng 7, dự án này đã được nâng tầm thành “trọng điểm chiến lược quốc gia” sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm nhậm chức vào năm 2024, cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của Hà Nội trong việc hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược này.

Phản ứng chiến lược trước những thay đổi địa chính trị

Bề ngoài, cảng Hòn Khoai là một canh bạc lớn nhằm kéo theo sự phát triển kinh tế cho một tỉnh còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, giới phân tích nhận định, đây thực chất là một động thái chiến lược quan trọng của Việt Nam nhằm đối phó với những diễn biến phức tạp trong khu vực. Cụ thể, trong những năm gần đây, Trung Quốc đã hỗ trợ Campuchia nâng cấp căn cứ hải quân Ream tại Vịnh Thái Lan. Đồng thời, Campuchia cũng đã khởi công xây dựng kênh đào Funan Techo với sự tài trợ của Trung Quốc, tổng vốn đầu tư 1,2 tỷ USD. Kênh đào này, khi hoàn thành, sẽ cho phép Campuchia tiếp cận trực tiếp với biển mà không cần đi qua các tuyến đường thủy do Việt Nam kiểm soát. Điều này tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu đòn bẩy kinh tế và chính trị của Việt Nam đối với nước láng giềng, gây ra mối lo ngại sâu sắc tại Hà Nội.

Nâng tầm năng lực hàng hải và phòng thủ

Việt Nam đã chọn Hòn Khoai, một vị trí chiến lược tại cửa ngõ dẫn vào Vịnh Thái Lan, để xây dựng đối trọng. Khác với các cơ sở cảng biển nông ở khu vực lân cận, cảng nước sâu Hòn Khoai được thiết kế để tiếp nhận các siêu tàu chở hàng và tàu chở dầu có trọng tải lên đến 250.000 DWT. Các chuyên gia nhận định, dự án này sẽ giúp Hải quân Việt Nam vượt qua giới hạn chỉ hoạt động với các tàu tuần tra cỡ nhỏ, cho phép duy trì các tàu chiến lớn hơn ở vùng biển phía Tây Nam, thậm chí đón tiếp các tàu chiến nước ngoài đến thăm. Điều này được ví như việc xây dựng một “pháo đài trên biển”, đánh dấu sự thay đổi lớn nhất trong tư thế hải quân của Việt Nam trong nhiều thập kỷ qua. Dù Bộ Ngoại giao Trung Quốc nhấn mạnh rằng hợp tác với Campuchia không nhằm vào bên thứ ba và Campuchia khẳng định kênh đào Funan Techo chỉ nhằm giảm chi phí logistics, các chuyên gia địa chính trị vẫn coi động thái của Việt Nam là một chiến lược “phòng ngừa địa chính trị” rõ ràng. Trong bối cảnh ngân sách quốc phòng của Trung Quốc lên tới 250 tỷ USD, chiếm gần một nửa khu vực, và Việt Nam có ngân sách quốc phòng khiêm tốn hơn (dự kiến đạt 20,4 tỷ USD vào năm 2031), Việt Nam đang theo đuổi chiến lược răn đe “tinh gọn và mạnh mẽ”.